فصل اول –بخش دوم  

شرح علمی هیپنوتیزم از دیدگاه روانشناسی

هیپنوتیزم چیست ؟

تعاریف مختلفی برای هیپنوتیزم وسیله افراد مختلف بیان شده است که شاید جامع ترین وساده ترین آنها در این جمله خلاصه شده باشد :

هیپنوتیزم عبارتست از:

حالت تمایل شدید به اجرای القائات یا (suggestibility  ) 

(درایران کلمه suggestibility   در مبحث هیپنوتیزم (تلقین ) ترجمه شده است اما به نظر میرسد که کلمه (القاء) دارای بار مفهومی بیشتری از تلقین باشد ، لذا در این سلسله از یادداشت ها آنرا بجای تلقین القاء منظور نموده ایم ).

حال سئوالاتی بشرح زیر مطرح میشود ، باید پرسید :

  • ·        القاء یا القائات چیست ؟
  • ·        واکنش به القائات چیست؟
  • ·        مطلب یا موضوع القائی کدام است  ؟
  • ·        تاثیر receptive یا پذیرش چیست ؟
  • ·        قابلیت پذیرش چیست ؟

*  القائات عبارتست از هر عامل ، برنامه یا کلام یا حرکتی که انسان را تحت تاثیر قرار میدهد .

*  واکنش به القائات یعنی عکس العمل مثبت یا منفی به القائات .

*  مطلب القائی عبارتست از برنامه ای یا عاملی که وادار میکند یک فکر یا جمله یا عمل یا حرکت      در شخص دریافت کننده مورد قبول یا واکنش مثبت یا منفی قرار گیرد (تاثیر بگذارد ).

*  تاثیر یا پذیرش قابلیتی است که فرد را در برابر القاء به واکنش وا میدارد .

با پذیرش فرضیات فوق مجدداٌ به تعریف هیپنوتیزم بر میگردیم .

حالت تمایل شدید جهت واکنش به القائات.


با این تعریف اکنون بخوبی در مییابیم که کسیکه تحت تاثیر هیپنوتیزم است ، کسی است که :

1)    واکنش به آن نشان میدهد .

2)    قابلیت دریافت یا پذیرش پیشنهاد یا القاءرا دارد.

3)    تحت تاثیر مثبت یا منفی القاء قرار میگیرد .

4)    در حالت آگاهی ذهنی برای تجزیه تحلیل القاء قرار دارد .

گفتیم القاء عبارتست از :

یک فکر ، یک جمله ، یک عمل ، یا یک حرکت .

آیا هرگز برای شما اتفاق افتاده است که تحت تاثیر influence  یک فرد یا محل یا حرکت یا حتی یک ایده شخصی مربوط به خود در مورد موضوعی قرار گرفته باشید ؟ بدون شک ، چه آگاهانه و چه نا آگاهانه ، در مسیر زندگی بدفعات تحت تاثیر القلئات یا پیشنهادات قرار گرفته اید ( یک فکر – یک جمله – یک حرکت – یک عمل )

و بندرت استثنائاتی وجود دارد . اما همه ما آمادگی قبول یا پذیرش چیزهائی را که دیده ایم یا شنیدهایم را داریم (یک فکر – یک جمله – یک عمل ) .

بعبارت دیگر شما دائماٌ در (حالت یا محیط یا زمینه ) هیپنوتیزم شدن(Hypnosis State) قرار دارید.

القائات یا القاء چیزی است که ( میتواند هر چیزی باشد ) میتواند با یکی از پنج حس ما درک شود .

پس پنج حس ما  یا احساسات ما مراکز درک القائات میباشند .

مثالی بزنیم – مثلاٌ  تبلیغات تلویزیونی که شاهد بسیار قابل لمسی برای القائات هیپنوتیزمی میتواند باشد .

اگهی تلویزیونی میگوید : این نوشابه مزه فوق العاده ای دارد .

حال شما قصد رفع تشنگی یا صرف ناهار با نوشابه را دارید ، تمایل به امتحان اولین انگیزه درونی ذهن شما ست . همراه غذایتان درخواست آن نوشابه را میکنید ، بدون آنکه به صحت گفتار آگهی تلویزیونی یقین داشته باشید .

خوب بر اساس تعاریف داده شده ما – شما اکنون در Hypnosis Suggestion State) ) یا حا لت هیپنوتیزم شده القائات تلویزیونی هستید.

یکی از موارد بسیار شدید پذیرش القائات ، زمانی است که شما بشدت هیجان زده اید .

این حالت هیجان زدگی از هر چه که باشد ، بیشترین زمینه و امکان پذیرش القائات را بوجود میآورد.

اکثر یا بهتر بگوئیم تمام شیادان و کلاه برداران از این حالت هیجانی برای رسیدن به مقصود و پذیرش شما استفاده میکنند .

بعبارت دیگر هنگامی که عاملی باعث تحریک شدید یا تمایل شدید یا جلب توجه شدید شما میگردد هیجان تاثیر مستقیم بر روی ضمیر نا خود آگاه شما گذاشته و ضمیر نا خود آگاه موارد مشابه را با تداعی فرموله کرده و در آینده با آن سنجیده و قانون برای آن ایجاد میکند ، سپس بطور اتوماتیک (خود بخودی) به آن واکنش نشان میدهد .

به این پدیده Automatic Response   یا واکنش خود بخودی (شرطی شدن یا انعکاس شرطی  )  

 میگویند .

احساس بو یا مزه میتواند نوعی القاء هیپنوتیکی Hypnotic Suggestion    بوجود آورد .

مثال:  در زمان کودکی مادرتان کیک مورد علاقه شما را پخته است ، این پدیده در شما احساس شادی و اطمینان یا آرامش می کند ، حال هر کجا که همان بو و طعم را احساس کنید ، همان احساس آرامش و شادی در شما زنده میشود ، در این حالت ( واکنش خود بخودی ) یا حالت شرطی یا انعکاسات شرطی را بروز میدهید ، این واکنش از طریق حس شامه یا بویائی حادث شده است .

دریافت یا پذیرش القائات از طریق حس بینائی نیز بدیهی است .

همه ما میدانیم زمانیکه به یک چراغ قرمز یا سبز یا زرد راهنمائی میرسیم چه باید بکنیم این شکل ها و رنگها بعلت (واکنش اتوماتیک ) در ذهن ما نقش بسته است وبراساس این انعکاسات شرطی نقش بسته ، بطور اتوماتیک عکس العمل نشان میدهیم .

نتیجه نهائی هیپنوتیزم ، فراگیری واکنش اتوماتیک است.

اما فرق است بین فراگیری واکنش خود بخودی جدید ، زمانیکه از آن اگاه باشیم یا نا خود آگاه آنرا کسب کنیم .

زمانیکه از آن آگاه باشیم ، میتوانیم آنرا کنترل کرده و باز نگری کنیم که آیا آنرا بپذیریم یا رد کنیم .

این واکنش خودبخودی جدید وسیله اراده ما در حالت هیپنوتیزم امکان پذیر است .